Fjala pa dokumente ose pa letra , përdoret për të identifikuar njerëzit që ndodhen në Suedi pa leje qendrimi ose vize. Ndonjëherë termat “emigrantë të paligjshëm” ose “të huaj ilegalë” përdoren në vend të termave të padokumentuar, por kjo mund të çojë në lidhje të pasakta midis migrimit dhe krimit.
Parlamenti Evropian u ka bërë thirrje shteteve anëtare të ndalojnë përdorimin e termit ’emigrantë të paligjshëm’ në favor të ‘migrantëve/punëtorëve të parregullt/pa dokumenta’.1
Termi migrant i parregullt u referohet njerëzve që nuk kanë status ligjor në një vend tranzit ose pritës dhe ndonjëherë zëvendësohet me “të padokumentuar”. Bëhet fjalë për personat që kanë hyrë në një vend pa leje ose që kanë hyrë legalisht në vend dhe më pas kanë humbur lejen e qëndrimit.2 Në grupin e migrantëve të parregullt përfshihen edhe personat që nuk kanë aplikuar ende për azil. Sipas ligjit të punës, është e paligjshme të punosh pa leje pune, prandaj personat pa dokumenta zakonisht nuk kanë mundësi të mbajnë veten.
Parimi kryesor është që të huajt duhet të kenë vizë për të ardhur në Suedi. Për qëndrime më të gjata se tre muaj, kërkohet leje qëndrimi. Qytetarët e BE/ZEE janë të përjashtuar nga kjo dhe nuk kanë nevojë për leje për qëndrim deri në tre muaj.3
Të gjithë azilkërkuesit dhe personat pa dokumenta kanë të drejtën e mjekimit urgjent.
Personat që banojnë në Suedi pa leje qëndrimi kanë gjithashtu të drejtë për kujdes urgjent mjekësor dhe dentar, kujdes shëndetësor të nënës, kujdes në rast aborti dhe shtatzënie, këshillim kontraceptiv dhe kujdes në lidhje me sëmundjet infektive. Këshillat e qarqeve mund të ofrojnë kujdes në një masë më të madhe se sa thuhet në rregullore.
Azilkërkuesve u ofrohet një ekzaminim shëndetësor falas me të mbërritur në Suedi dhe të padokumentuarit dhe të fshehurit marrin të njëjtën ofertë kur kërkojnë kujdes.1 kliko- vård.1
Fëmijët nën moshën 18 vjeç kanë gjithashtu të drejtë për kujdes mjekësor në të njëjtat kushte si fëmijët dhe të rinjtë e tjerë në Suedi, pavarësisht nga shtetësia (fëmijët suedezë, megjithatë, kanë të drejtë për kujdes dentar falas deri në moshën 20 vjeç), dmth. me pagesë. Kjo vlen si për azilkërkuesit, fëmijët e fshehur dhe pa dokumente.2.
Të padokumentuarit kanë të drejtën e mjekimit që nuk mund të presin
Në lidhje me kujdesin shëndetësor, një grup i ri rregullash hyri në fuqi në korrik 2013, i cili ka të bëjë me të drejtën e kujdesit të personave pa dokumente. Rregulloret e ndryshuara nënkuptojnë që personat që abstenojnë nga ekzekutimi i vendimeve të dëbimit ose dëbimit (“të fshehura”) dhe personat që qëndrojnë në vend pa aplikuar për leje për këtë (“pa dokumente”) tani kanë të drejtë ligjore për kujdes të subvencionuar për në të njëjtën masë si azilkërkuesit që ndodhen në Suedi.7
Fëmijët pa dokumente (personat nën 18 vjeç) kanë të drejtë:
Mjekim i plotë
Perkujdesje e rregullt edhe e plotë dentare
Medikamente
Të rriturve të fshehur dhe pa dokumente u jepet e drejta për:
Mjekim dhe trajtimi akut
Mjekim që mund të cojë një gjendje më serioze mjekësore.
Perkujdesje për shëndetin e nënës
Këshillim kontraceptiv dhe kujdes për abortin
Ekzaminimi shëndetësor (nëse individi e ka marrë tashmë atë)
Kujdesi dentar që nuk mund të presë
Produktet medicinale të mbuluara nga Ligji i Përfitimeve të Produkteve Medicinale
Masat e kontrollit të infeksionit8
Në këtë kuadër, duhet përmendur se edhe para hyrjes në fuqi të vendimit, këshilli i qarkut ka pasur mundësinë të ofrojë përkujdesje deri në të njëjtin nivel që vlen për banorët brenda këshillit të qarkut, por tashmë e drejta për përkujdesje e të padokumentuarve është vendosur nga ligji.
Fëmijët pa dokumente kanë të drejtën e shkollimit
Që nga korriku 2013, fëmijët pa dokumente kanë të drejtë të shkojnë në shkollë. Të gjithë fëmijët nga mosha 6 deri në 18 vjeç tani kanë të drejtë ligjore për shkollim, edhe nëse fëmijët pa dokumente nuk mbulohen nga shkollimi i detyrueshëm. Shkolla dhe bordi i mirëqenies sociale tani nuk kanë asnjë detyrim njoftimi për të njoftuar autoritetin policor për familjet pa dokumente. Për të ruajtur anonimitetin e familjeve pa dokumente, shkolla mund të vendosë të mbajë konfidenciale informacionin për një nxënës. Megjithatë, një vendim i tillë mund të revokohet nëse ankimohet në gjykatë.9
REFERENCAT:
European Parliament. European Parliament resolution of 14 January 2009 on the situation of fundamental rights in the European Union 2004-2008↩European Commission. Irregular migrant↩Utlänningslag (2005:716)↩Stockholms Stadsmission. Stockholm Stadsmissions Barn- och Ungdomsrapport 2014 – Barn till papperslösa↩SVT Nyheter. Polisen: Tiotusentals väntas gå under jorden↩Migrationsverket. Prognos: ”Nu har vi förutsättningar för att jobba annorlunda” (2018-02-16)↩Regeringskansliet. Vård efter behov och på lika villkor – en mänsklig rättighet (SOU 2011:48)↩Socialstyrelsen. “Vård som inte kan anstå”↩Skolverket. Papperslösa barn i skolan↩
Leave feedback about this